Dzień ten , jak co roku skupia wokół Krzyża Pamięci w Podbrzeziu , Litwie , Tych co pielęgnują i utrwalają pamięć o swoich mieszkańcach, których los rzucił w różne strony świata po przejściu represji sowieckiej wieku ubiegłego.
Należy pamiętać, że Podbrzezie to Wileńszczyzna i tutaj historia przybiera inne daty niż ziemie współczesnej, powojennej Polski w swych nowych granicach
Rok 1939, wrzesień, to czas , w którym rozpoczęły się represje wojskowych, biorących udział w Wojnie Obronnej , ludności cywilnej poczynając od dnia 17 września. Represja nastąpiła ze strony dwóch wrogów. Niemcy od 1 września, sowieci od 17.
Represje strony sowieckiej i tragedia ludności tej jednej parafii zostały ujęte w tabliczkach upamiętniający w Krzyżu Pamięci. Obejmują blisko 300 IMION.
SYBIRACY- to ogólne określenie Tych co przeszli obozy jenieckie, po 17 września, to Rodziny zesłańców, to łagiernicy lat następnych, to również więźniowie polityczni czy też ofiary NKWD.
Wśród upamiętnionych tabliczką imienną, a jest ich ponad 170, 16 to właśnie Żołnierze Września 39. Oni przeszli wyżej wymienione represje. Fundacja w tym roku przygotowała prezentację przedstawiającą represję mieszkańców już upamiętnionych jak i zestawienia represji ze strony niemieckiej . Ujęcie oparte jest na bazie danych IPN.
Prezentacja została przedstawiona młodzieży szkolnej, mieszkańcom, potomkom w dniu 17. 09 .2025 nazywanej ,, nietypową lekcją historii’’. Prezentacje poprowadził Jarosław Szostko, często wspierający działania Fundacji na terenie Litwy.
W tym dniu oddano hołd Sybirakom modlitwą, złożeniem kwiatów i zapaleniem światełka pamięci.
